Dziś kojarzy się z nurkami. Ale choroba dekompresyjna po raz pierwszy zebrała śmiertelne żniwo na placach budowy – i to dzięki niej medycyna nauczyła się leczyć ciśnieniem.
Pod dnem rzeki
W 1873 roku, przy budowie Mostu Brooklińskiego w Nowym Jorku, pracowało około 600 osób. Fundamenty stawiano w kesonach: ogromnych skrzyniach z powietrzem pod ciśnieniem, opuszczanych na dno East River, do głębokości ok. 24 metrów. Robotnicy kopali tam wiele godzin, a potem wracali na powierzchnię – zwykle bez żadnej dekompresji.
Po wyjściu z keson zaczynały się bóle stawów, zawroty głowy, a niektórzy tracili władzę w nogach. Lekarz budowy, Andrew Smith, opisał ponad sto takich przypadków i nazwał schorzenie „chorobą kesonową”. Kilkanaście osób zmarło.
Skąd „bends”?
Chorzy chodzili pochyleni, z wygiętym ciałem. Przypominało to modny wówczas wśród kobiet sposób poruszania się, zwany „Grecian bend”. Robotnicy żartowali, że „robią bend”, a z czasem zostało z tego słowo „the bends”, którego nurkowie używają do dziś.
Inżynier, który kierował budową z łóżka
Najbardziej znaną ofiarą był główny inżynier, Washington Roebling. Choroba uszkodziła jego układ nerwowy, a on kierował budową ze swojego łóżka, obserwując plac przez lunetę. Wyzdrowiał powoli, bez leczenia.
Gdy ktoś wpadł na pomysł, żeby wrócić pod ciśnienie
Lekarz budowy uważał ponowne zwiększanie ciśnienia za zbyt „heroiczny” sposób leczenia i go nie stosował. Przełom przyszedł kilkanaście lat później. Przy budowie tunelu pod rzeką Hudson umierało około 25% załogi. Inżynier Ernest Moir zbudował w 1889 roku śluzę medyczną i zaczął „zawracać” chorych pod ciśnienie. Po tym zmieniającym wszystko kroku w kolejnych 120 przypadkach zmarły tylko dwie osoby.
To jeden z pierwszych dowodów, że ciśnienie można zamienić w lekarstwo. Dziś choroba dekompresyjna jest jednym z uznanych wskazań do leczenia w komorze hiperbarycznej.
Artykuł ma charakter popularnonaukowy i nie zastępuje porady lekarskiej.
Źródła:
In Depth, „Caisson and the Brooklyn Bridge” (https://indepthmag.com/caisson-and-the-brooklyn-bridge/); History of decompression research and development (https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_decompression_research_and_development)