Każdy kurs nurkowania uczy tego samego: wynurzaj się wolno. Za tą zasadą stoi 150 lat badań, w tym… eksperymenty na kozach.
Pęcherzyki w ciele
W 1878 roku francuski fizjolog Paul Bert ustalił, że przyczyną choroby dekompresyjnej są pęcherzyki azotu, które powstają we krwi i tkankach, gdy ciśnienie spada zbyt szybko. To trochę jak z otwarciem butelki gazowanej wody: dopóki jest zamknięta, gaz jest rozpuszczony. Gdy odkręcisz zakrętkę gwałtownie, tworzą się pęcherzyki. Bert zauważył też, że oddychanie tlenem po wystąpieniu objawów pomaga.
Kozy w komorze
W 1908 roku John Scott Haldane zrobił eksperyment dla brytyjskiej Admiralicji. Kozy trzymano przez trzy godziny pod ciśnieniem, a potem szybko je dekompresowano i sprawdzano, czy pojawiają się objawy. Haldane zauważył, że bezpieczne okazało się „podwojenie” ciśnienia: zwierzęta nie chorowały, jeśli stosunek ciśnień nie był zbyt duży.
Z tego wyrosła metoda wynurzania etapami, z krótkimi postojami co kilka metrów. Powstały pierwsze tabele dekompresyjne, a później także tabele amerykańskiej marynarki (1915, 1937, 1956). Dzięki nim nurkowie nauczyli się, jak wolno wracać.
Tlen jako lekarstwo
W 1935 roku Albert Behnke z kolegami zaczął stosować w leczeniu choroby dekompresyjnej tlen pod ciśnieniem. W czasie II wojny światowej marynarka opracowała szczegółowe tabele leczenia. W 1965 roku Goodman i Workman wprowadzili tabele z użyciem tlenu, który przyspiesza usuwanie nadmiaru gazu z organizmu.
Co to ma wspólnego z HBOT?
Wiele z tego, jak dziś działa medycyna hiperbaryczna, wyrosło z doświadczeń nurków: ciśnienie, tlen i dokładne protokoły. To właśnie leczenie nurków to pierwsze i do dziś najbardziej klasyczne wskazanie do terapii w komorze hiperbarycznej.
Artykuł ma charakter popularnonaukowy i nie zastępuje porady lekarskiej.
Źródła:
History of decompression research and development (https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_decompression_research_and_development); Hyperbaric Oxygen Therapy – StatPearls (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448104/)