Komora hiperbaryczna wygląda jak wytwór XXI wieku. Tymczasem pierwsze „komory” budowano, gdy lekarze używali jeszcze pijawek.
1662: pierwsza komora
W 1662 roku brytyjski lekarz zbudował szczelną komorę z miechami, zwaną „domicilium”. Uznaje się ją za pierwszą udokumentowaną próbę terapii ciśnieniowej. Kilka lat później, w 1670, Robert Boyle opisał bąbelek, który pojawił się w oku żmii po gwałtownym obniżeniu ciśnienia. To pierwszy znany opis choroby dekompresyjnej.
Tlen i ciśnienie – odkrycia po drodze
Joseph Priestley odkrył tlen w 1774 roku. Pod koniec lat 70. XIX wieku Fontaine zbudował pierwszą ruchomą salę operacyjną pod ciśnieniem. W 1891 roku w Nowym Jorku powstała pierwsza komora w Ameryce Północnej, a w 1928 w Cleveland działał „hiperbaryczny hotel”, mogący pomieścić ponad 70 gości. Dziś to raczej ciekawostka niż wzór postępowania.
Świnie bez krwi
Najbardziej zaskakujący eksperyment przeprowadził pod koniec lat 50. holenderski chirurg Ite Boerema. Odciągnął świniom krew i zastąpił ją płynem bez czerwonych krwinek. Zwierzęta przeżyły, bo w komorze hiperbarycznej tlen rozpuszcza się w osoczu w dużo większej ilości niż normalnie. Praca nosiła tytuł „Życie bez krwi” i do dziś jest jednym z kamieni milowych medycyny hiperbarycznej.
A dziś?
Po latach, gdy tlenoterapię hiperbaryczną otaczały zarówno nadzieje, jak i przesady, medycyna wypracowała jasne zasady: sprawdzone wskazania, badania i kwalifikację lekarską. Wciąż pojawiają się nowe pomysły, ale dobra historia uczy jednego: każdy z nich trzeba potwierdzić w badaniach.
Artykuł ma charakter popularnonaukowy i nie zastępuje porady lekarskiej.
Źródła:
Hyperbaric Oxygen Therapy – StatPearls (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448104/); History of decompression research and development (https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_decompression_research_and_development)