Skoro tlenoterapia hiperbaryczna (HBOT) potrafi realnie wspiera\u0107 proces zdrowienia i pomog\u0142a ju\u017c tak wielu pacjentom, dlaczego wci\u0105\u017c jest tak rzadko wykorzystywana? Mo\u017cna by oczekiwa\u0107, \u017ce lekarze i terapeuci b\u0119d\u0105 po ni\u0105 si\u0119ga\u0107 cz\u0119\u015bciej albo przynajmniej kierowa\u0107 do niej swoich pacjent\u00f3w. Tymczasem jest odwrotnie \u2014 wi\u0119kszo\u015b\u0107 plac\u00f3wek jej nie stosuje, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w nigdy nawet o niej nie s\u0142ysza\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyn tego stanu rzeczy jest kilka. Warto si\u0119 im przyjrze\u0107 uczciwie, bo dopiero wtedy wida\u0107, \u017ce problemem nie jest sama metoda, lecz spos\u00f3b, w jaki si\u0119 o niej m\u00f3wi i my\u015bli.<\/p>\n\n\n\n
Wok\u00f3\u0142 HBOT naros\u0142o sporo b\u0142\u0119dnych przekona\u0144. Dwa powracaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej.<\/p>\n\n\n\n
\u201eTlen jest niebezpieczny.”<\/strong> To prawda, \u017ce tlen podawany w nadmiarze mo\u017ce by\u0107 toksyczny \u2014 zjawisko toksyczno\u015bci tlenowej jest realne i dobrze opisane. Istniej\u0105 jednak jasne ramy okre\u015blaj\u0105ce, jak\u0105 dawk\u0119 tlenu mo\u017cna poda\u0107 bezpiecznie, a od kt\u00f3rego momentu zaczyna si\u0119 ryzyko. W praktyce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 sesji hiperbarycznych mie\u015bci si\u0119 bezpiecznie w tych granicach. Tam, gdzie protok\u00f3\u0142 zbli\u017ca si\u0119 do warto\u015bci granicznych, ryzyko \u0142atwo ograniczy\u0107 \u2014 wystarczy wprowadzi\u0107 kr\u00f3tkie, kilkuminutowe przerwy, podczas kt\u00f3rych pacjent w komorze oddycha zwyk\u0142ym powietrzem zamiast tlenem. To prosty zabieg, kt\u00f3ry znacz\u0105co obni\u017ca prawdopodobie\u0144stwo dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. Innymi s\u0142owy: tlen mo\u017ce<\/em> by\u0107 niebezpieczny, ale spos\u00f3b, w jaki stosuje si\u0119 go w terapii hiperbarycznej, jest zwykle bardzo bezpieczny.<\/p>\n\n\n\n \u201eHBOT nasila stres oksydacyjny.”<\/strong> To kolejna obawa \u2014 skoro stres oksydacyjny bywa \u0142\u0105czony z rozwojem wielu chor\u00f3b przewlek\u0142ych, jak mo\u017cna stosowa\u0107 terapi\u0119 opart\u0105 na tlenie u os\u00f3b, kt\u00f3rych organizm jest ju\u017c \u201eprzeci\u0105\u017cony” utlenianiem? Odpowied\u017a kryje si\u0119 w sposobie prowadzenia terapii: zaczynaj\u0105c od niskich parametr\u00f3w i stopniowo je zwi\u0119kszaj\u0105c. Badania nad \u0142\u0105cznym efektem oksydacyjnym HBOT wskazuj\u0105 na zjawisko przeciwne do intuicyjnego. Kr\u00f3tkotrwale pojawia si\u0119 bodziec oksydacyjny, ale w d\u0142u\u017cszej perspektywie organizm odpowiada wzmocnieniem w\u0142asnych mechanizm\u00f3w antyoksydacyjnych \u2014 obserwuje si\u0119 m.in. wzrost aktywno\u015bci katalazy, dysmutazy ponadtlenkowej czy poziomu zredukowanego glutationu. Kontrolowany, stopniowo dawkowany bodziec nie \u201eprzeci\u0105\u017ca” pacjenta, lecz mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 odporno\u015b\u0107 jego naturalnych system\u00f3w obronnych. Kluczem jest tu rozs\u0105dny protok\u00f3\u0142, dobrany indywidualnie.<\/p>\n\n\n\n \u201eZa ma\u0142o bada\u0144.”<\/strong> Owszem \u2014 nie ma jeszcze mocnych dowod\u00f3w dla ka\u017cdego<\/em> mo\u017cliwego zastosowania HBOT. Ale twierdzenie, \u017ce bada\u0144 brakuje w og\u00f3le, jest po prostu nieaktualne. Liczba publikacji ro\u015bnie z roku na rok, a szczeg\u00f3lnie dynamicznie w ostatnich latach. Najbardziej sensowne podej\u015bcie nie polega zreszt\u0105 na traktowaniu HBOT jako \u201eleku na dan\u0105 chorob\u0119”, lecz na rozumieniu mechanizm\u00f3w jej dzia\u0142ania i patofizjologii problemu zdrowotnego pacjenta. Je\u015bli mechanizmy terapii pokrywaj\u0105 si\u0119 z tym, czego dany organizm potrzebuje \u2014 jej zastosowanie ma uzasadnienie. Je\u015bli nie ma takiego pokrycia \u2014 nie ma te\u017c powodu, by j\u0105 stosowa\u0107. Kwalifikacja zawsze wymaga jednak konsultacji medycznej.<\/p>\n\n\n\n Paradoksalnie jednym z najwi\u0119kszych zagro\u017ce\u0144 dla wiarygodno\u015bci HBOT jest spos\u00f3b, w jaki bywa reklamowana \u2014 jako panaceum, metoda \u201ena wszystko”. Nikt jednak nie wierzy w cudowne \u015brodki. Kiedy o terapii m\u00f3wi si\u0119 tak, jakby leczy\u0142a i naprawia\u0142a ka\u017cd\u0105 dolegliwo\u015b\u0107, zaczyna ona brzmie\u0107 jak podejrzana obietnica bez pokrycia.<\/p>\n\n\n\n Uczciwe postawienie sprawy jest inne: HBOT niczego nie \u201eleczy” sama w sobie.<\/strong> Nie nale\u017cy jej traktowa\u0107 jak cudownego rozwi\u0105zania. Warto natomiast zrozumie\u0107, jak realnie dzia\u0142a. Ka\u017cda kom\u00f3rka organizmu \u2014 poza samymi krwinkami czerwonymi, kt\u00f3re tlen transportuj\u0105 \u2014 potrzebuje tlenu, \u017ceby wykonywa\u0107 swoj\u0105 prac\u0119. A mo\u017cliwo\u015bci transportowe krwinek czerwonych stanowi\u0105 naturalne \u201ew\u0105skie gard\u0142o”: ograniczaj\u0105 ilo\u015b\u0107 tlenu, jak\u0105 da si\u0119 dostarczy\u0107 do tkanek. Terapia hiperbaryczna pozwala wytworzy\u0107 nadwy\u017ck\u0119 tlenu, kt\u00f3rej w normalnych warunkach uzyska\u0107 si\u0119 nie da, i dostarczy\u0107 j\u0105 do kom\u00f3rek oraz tkanek \u2014 zwi\u0119kszaj\u0105c ich zasoby do regeneracji, gojenia i pracy.<\/p>\n\n\n\n Dlatego wielu pacjent\u00f3w odnosi korzy\u015bci z HBOT \u2014 nie dlatego, \u017ce jest ona \u201emagiczn\u0105 kul\u0105”, lecz dlatego, \u017ce tlen jest podstawowym sk\u0142adnikiem funkcjonowania, naprawy i wydolno\u015bci kom\u00f3rek. Im bli\u017cej takiego rzetelnego t\u0142umaczenia, a dalej od retoryki \u201eleku na wszystko”, tym szybciej ro\u015bnie zar\u00f3wno \u015bwiadomo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w, jak i gotowo\u015b\u0107 specjalist\u00f3w do si\u0119gania po t\u0119 metod\u0119.<\/p>\n\n\n\n Istotn\u0105 barier\u0105 jest te\u017c brak pewno\u015bci po stronie samych lekarzy. Wielu z nich nie kieruje pacjent\u00f3w na tlenoterapi\u0119 hiperbaryczn\u0105 nie dlatego, \u017ce s\u0105 jej przeciwni, lecz dlatego, \u017ce le\u017cy ona poza obszarem ich codziennej praktyki. Nie zawsze maj\u0105 jasno\u015b\u0107 co do wskaza\u0144 i przeciwwskaza\u0144, przebiegu terapii czy tego, jak dzi\u015b wygl\u0105da stan wiedzy na jej temat. A trudno rekomendowa\u0107 co\u015b, wobec czego nie czujemy si\u0119 w pe\u0142ni kompetentni.<\/p>\n\n\n\n W efekcie pacjenci, kt\u00f3rzy mogliby odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107 z HBOT, cz\u0119sto w og\u00f3le nie s\u0142ysz\u0105 o takiej mo\u017cliwo\u015bci \u2014 nie ze z\u0142ej woli, ale z niepewno\u015bci. T\u0119 luk\u0119 wype\u0142nia rzetelna, przyst\u0119pna informacja skierowana do \u015brodowiska medycznego: czytelnie opisane wskazania i przeciwwskazania, mechanizmy dzia\u0142ania, spos\u00f3b prowadzenia terapii oraz aktualny stan bada\u0144. Gdy lekarz wie, kiedy i dlaczego dana metoda mo\u017ce pom\u00f3c, skierowanie staje si\u0119 naturaln\u0105, \u015bwiadom\u0105 decyzj\u0105 \u2014 a ostateczna kwalifikacja i tak pozostaje po stronie o\u015brodka prowadz\u0105cego terapi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Niedostateczne wykorzystanie tlenoterapii hiperbarycznej nie wynika z jej s\u0142abo\u015bci, lecz z mit\u00f3w, uproszcze\u0144 i braku wiedzy \u2014 po stronie zar\u00f3wno pacjent\u00f3w, jak i cz\u0119\u015bci \u015brodowiska medycznego. Rzetelna informacja potrafi te bariery rozbroi\u0107: rozwia\u0107 nieporozumienia dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa, odej\u015b\u0107 od szkodliwej narracji \u201eleku na wszystko” na rzecz zrozumienia mechanizm\u00f3w dzia\u0142ania i pokaza\u0107, \u017ce wdro\u017cenie oraz \u015bwiadome stosowanie tej metody jest w zasi\u0119gu plac\u00f3wek, kt\u00f3re si\u0119 na nie zdecyduj\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u015awiadomo\u015b\u0107 i dost\u0119pno\u015b\u0107 HBOT wyra\u017anie wzros\u0142y w ostatnich latach. Warto, by w kolejnych ros\u0142y dalej \u2014 tak, aby ka\u017cdy pacjent, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107 z terapii hiperbarycznej, m\u00f3g\u0142 z niej skorzysta\u0107: \u0142atwo i blisko domu. <\/p>\n\n\n\n2. Pu\u0142apka \u201ecudownego leku”<\/h2>\n\n\n\n
3. Lekarze, kt\u00f3rzy nie czuj\u0105 si\u0119 pewnie z t\u0105 metod\u0105<\/h2>\n\n\n\n
Co dalej?<\/h2>\n\n\n\n