Borelioza z Lyme to jedna z tych infekcji, kt\u00f3re potrafi\u0105 zostawi\u0107 po sobie d\u0142ugi cie\u0144 \u2014 nawet po prawid\u0142owo przeprowadzonej antybiotykoterapii cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w wci\u0105\u017c zmaga si\u0119 z uporczywym zm\u0119czeniem, b\u00f3lami staw\u00f3w,
mg\u0142\u0105 m\u00f3zgow\u0105 czy zaburzeniami snu. To w\u0142a\u015bnie w tej grupie pacjent\u00f3w coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o tlenoterapii hiperbarycznej (HBOT) jako terapii wspomagaj\u0105cej \u2014 dzia\u0142aj\u0105cej na sam\u0105 bakteri\u0119 i na \u015brodowisko, w kt\u00f3rym
si\u0119 ona broni przed leczeniem.
Tlen jako naturalny wr\u00f3g bakterii beztlenowych
i mikroaerofilnych.<\/p>\n\n\n\n
Mechanizm jest prosty. Borrelia burgdorferi, bakteria wywo\u0142uj\u0105ca borelioz\u0119, nale\u017cy do organizm\u00f3w mikroaerofilnych \u2014 najlepiej radzi sobie w warunkach niskiego st\u0119\u017cenia tlenu, jakie panuj\u0105 w g\u0142\u0119boko po\u0142o\u017conych, s\u0142abo ukrwionych tkankach. To w\u0142a\u015bnie tam antybiotyki maj\u0105 najtrudniejsze zadanie: docieraj\u0105 w mniejszym st\u0119\u017ceniu, a sama bakteria w niedotlenionym \u015brodowisku zwalnia metabolizm, co dodatkowo utrudnia dzia\u0142anie lek\u00f3w celuj\u0105cych w aktywnie dziel\u0105ce si\u0119 kom\u00f3rki.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowe jest jednak to, \u017ce dla mikroaerofila wysokie st\u0119\u017cenie tlenu nie jest oboj\u0119tne \u2014 bywa wr\u0119cz toksyczne. Borrelia dysponuje wyj\u0105tkowo ubogim zestawem mechanizm\u00f3w obrony przed stresem oksydacyjnym: brakuje jej rozbudowanego systemu enzym\u00f3w neutralizuj\u0105cych reaktywne formy tlenu (ROS), kt\u00f3ry chroni wi\u0119kszo\u015b\u0107 bakterii. Co ciekawe, g\u0142\u00f3wnym celem uszkodze\u0144 nie jest u niej DNA \u2014 bakteria niemal nie gromadzi wewn\u0105trzkom\u00f3rkowego \u017celaza, wi\u0119c klasyczna reakcja Fentona jej nie dotyczy \u2014 lecz b\u0142ona kom\u00f3rkowa. Reaktywne formy tlenu utleniaj\u0105 lipidy b\u0142onowe (peroksydacja lipid\u00f3w), a ilo\u015b\u0107 powstaj\u0105cych nadtlenk\u00f3w ro\u015bnie wraz ze st\u0119\u017ceniem tlenu. Innymi s\u0142owy: im wi\u0119cej tlenu w tkance, tym bardziej wrogie dla bakterii \u015brodowisko.<\/p>\n\n\n\n
HBOT zmienia te warunki. Oddychanie niemal czystym tlenem pod zwi\u0119kszonym ci\u015bnieniem wielokrotnie podnosi ilo\u015b\u0107 tlenu rozpuszczonego w osoczu i docieraj\u0105cego do najg\u0142\u0119bszych, najs\u0142abiej ukrwionych tkanek \u2014 r\u00f3wnie\u017c tych,
w kt\u00f3rych bakteria mo\u017ce si\u0119 \u201echowa\u0107” przed uk\u0142adem odporno\u015bciowym i antybiotykiem.<\/p>\n\n\n\n
Podwy\u017cszone ci\u015bnienie parcjalne tlenu w tkankach:<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
To w\u0142a\u015bnie po\u0142\u0105czenie tych mechanizm\u00f3w \u2014 bezpo\u015bredniego dzia\u0142ania przeciwbakteryjnego i wsparcia dla farmakoterapii \u2014 sprawia, \u017ce HBOT bywa dzi\u015b proponowana jako element kompleksowego podej\u015bcia
do pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych sama antybiotykoterapia nie przynios\u0142a pe\u0142nej ulgi.
Historia pacjenta, kt\u00f3ra pokazuje potencja\u0142 terapii
W literaturze medycznej (Huang i wsp., Journal of the Chinese Medical Association, 2014) opisano przypadek 31-letniego m\u0119\u017cczyzny z Tajpej, u kt\u00f3rego po uk\u0105szeniu kleszcza rozwin\u0119\u0142a si\u0119 borelioza potwierdzona badaniem serologicznym. Miesi\u0119czna kuracja amoksycylin\u0105 z\u0142agodzi\u0142a objawy jedynie cz\u0119\u015bciowo \u2014 przez kolejne trzy lata pacjent zmaga\u0142 si\u0119 z rozdra\u017cnieniem, wahaniami nastroju, trudno\u015bciami z koncentracj\u0105, zaburzeniami pami\u0119ci i snu, mrowieniem twarzy, niewyra\u017anym widzeniem, \u015bwiat\u0142owstr\u0119tem oraz migruj\u0105cymi b\u00f3lami staw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Punktem zwrotnym okaza\u0142o si\u0119 w\u0142\u0105czenie terapii hiperbarycznej. Po 30 sesjach HBOT wymienione objawy neurologiczne i stawowe ust\u0105pi\u0142y. To dok\u0142adnie ten typ efektu, kt\u00f3rego mechanizmu mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 po dotlenieniu tkanek obj\u0119tych przewlek\u0142ym procesem zapalno-infekcyjnym: ograniczenie \u015brodowiska sprzyjaj\u0105cego bakterii, wsparcie w\u0142asnej odpowiedzi odporno\u015bciowej organizmu i redukcja stanu zapalnego odpowiedzialnego
za b\u00f3l i objawy neurologiczne.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego warto rozwa\u017cy\u0107 HBOT jako wsparcie terapii?<\/em><\/p>\n\n\n\n Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce przywo\u0142any przypadek to pojedyncza, udokumentowana obserwacja kliniczna \u2014 obiecuj\u0105ca, ale wymagaj\u0105ca potwierdzenia w badaniach na wi\u0119kszej grupie pacjent\u00f3w. Dlatego ka\u017cdorazowa kwalifikacja do terapii HBOT powinna odbywa\u0107 si\u0119 indywidualnie, po konsultacji lekarskiej i dok\u0142adnej diagnostyce.<\/p>\n\n\n\n Podsumowanie<\/em>\n
Mechanizm dzia\u0142ania tlenu hiperbarycznego \u2014 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na bakterie preferuj\u0105ce \u015brodowisko ubogie w tlen oraz wsparcie dla naturalnej odpowiedzi immunologicznej
i farmakoterapii \u2014 czyni HBOT logicznym uzupe\u0142nieniem leczenia u pacjent\u00f3w, u kt\u00f3rych sama antybiotykoterapia nie przynios\u0142a pe\u0142nej ulgi. Opisany przypadek pokazuje, jak taka terapia mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 w praktyce klinicznej i jaki potencja\u0142 niesie dla os\u00f3b zmagaj\u0105cych si\u0119 z przewlek\u0142ymi objawami poboreliozowymi.<\/p>\n\n\n\n